Trường Sa, khát vọng từ “trái tim” biển, đảo Tổ quốc

Mang tâm thế ấy và khí thế của những quyết sách chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới từ Đại hội XIV của Đảng, đoàn công tác chúng tôi với gần 200 thành viên là những cán bộ, chiến sĩ tiêu biểu trong toàn quân và các chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu Hội đồng Lý luận Trung ương, Ban chỉ đạo 35 Trung ương, cùng một số văn nghệ sĩ, phóng viên báo chí ra thăm Trường Sa vào những ngày tháng 4 lịch sử. Vì thế chuyến đi càng thêm ý nghĩa. Ở đây, chúng tôi cảm nhận rất rõ một điều: Quần đảo Trường Sa không những là một phần máu thịt thân yêu của Tổ quốc mà còn là một đặc khu giàu tiềm năng và khát vọng phát triển. Nếu trước đây, nói đến Trường Sa nhiều người liên tưởng nơi đầu sóng ngọn gió ấy với những khó khăn, vất vả, mịt mùng sóng vỗ... thì giờ đây quần đảo yêu dấu của Tổ quốc đã sáng, xanh, sạch, đẹp và ngày càng khởi sắc. Hòa vào cuộc sống của quân, dân trên đảo, các thành viên trong đoàn công tác rất tự hào về diện mạo mới, sức sống mới, sức mạnh mới đang hiện diện trên quần đảo tiền tiêu của Tổ quốc. Vì thế, các văn nghệ sĩ như được truyền thêm cảm hứng, khát vọng sáng tạo, thăng hoa và đã có hơn 10 tác phẩm ra đời ngay trong chuyến đi này, góp phần phản ánh sinh động thực tiễn Trường Sa, lan tỏa tình yêu biển, đảo của Tổ quốc.

Tôi đã nhiều lần ra thăm Trường Sa. Càng đi nhiều, càng thấy biển Tổ quốc mênh mông, sâu thẳm hơn. Càng đến các đảo tiền tiêu, càng thấu hiểu, thấm thía hơn những gian truân và sự hy sinh thầm lặng của cán bộ, chiến sĩ, các lực lượng làm nhiệm vụ và đồng bào ta sống giữa trùng khơi. Mỗi đảo có một vị trí, điều kiện khác nhau nhưng tất cả đều có một điểm chung-đó là ý chí bền bỉ, nghị lực kiên cường, tinh thần vượt khó và trách nhiệm cao cả của cán bộ, chiến sĩ nơi biển, đảo tiền tiêu của Tổ quốc. Dù đời sống vật chất của bộ đội trên các đảo có nhiều cải thiện, song thời tiết, khí hậu khắc nghiệt và sự trống trải, thiếu vắng tình cảm gia đình, người thân là khó bù đắp; tuy vậy không có bất cứ một lời than phiền nào. Gian khổ tôi luyện con người, tình yêu giúp sức cho họ. Chính điều kiện khắc nghiệt đã góp phần tôi rèn, hun đúc bản lĩnh, sức mạnh nội lực để bộ đội luôn vững vàng bám đảo, giữ biển, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

Với bộ đội Trường Sa, đảo không chỉ là nhà, cán bộ, chiến sĩ không chỉ là anh em, mà bà con ngư dân cũng là người thân. Khi đến đảo Sơn Ca, bất chợt nhìn thấy trên pa nô dòng chữ: “Cán bộ, chiến sĩ và ngư dân là anh em ruột thịt”, tôi rất xúc động. Bởi đó không chỉ là một câu khẩu hiệu giàu ý nghĩa về tình đồng chí, nghĩa đồng bào giữa trùng khơi mà còn là cách sống, cách ứng xử thường ngày của quân và dân trên đảo Sơn Ca và các đảo chúng tôi đặt chân đến. Bộ đội trên đảo luôn chủ động đồng hành, hỗ trợ ngư dân tránh bão, cung cấp nước ngọt, nhu yếu phẩm, cứu hộ, cứu nạn... Qua đó, vừa giúp dân bám biển, vừa trực tiếp bảo vệ ngư trường, giữ vững chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là nghĩa cử cao đẹp của người chiến sĩ Hải quân, góp phần tô thắm truyền thống, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ. Tình quân dân gắn bó bền chặt như cá với nước, trở thành nền tảng xây dựng “thế trận lòng dân”, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận chiến tranh nhân dân vững chắc trên biển, đảo. Mỗi ngư dân, mỗi con tàu ra khơi là một “cột mốc sống” khẳng định chủ quyền.

Thượng tướng Đỗ Xuân Tụng trò chuyện với thầy và trò trường tiểu học trên đảo Đá Tây A. Ảnh: HUYỀN TRANG 

Càng trân quý, ghi nhận, thấu hiểu sự hy sinh thầm lặng của bộ đội bao nhiêu, tôi càng thêm cảm phục ý chí, nghị lực của bà con nơi đảo xa bấy nhiêu. Tự nguyện tạm rời xa quê hương, xa người thân, xa hàng xóm láng giềng, vượt trùng khơi ra Trường Sa lập nghiệp và đồng hành với cán bộ, chiến sĩ bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Có người dân trên đảo, những người lính như có “hơi ấm đất liền” để thêm vững vàng ý chí, bản lĩnh, niềm tin trong thực hiện nhiệm vụ canh giữ biển, đảo quê hương. Tình dân tộc, nghĩa đồng bào từ đó cũng thêm gắn kết, lan tỏa và trở thành tình yêu nước thương nòi mặn nồng, sâu sắc như biển cả.

Trường Sa có những địa danh giàu ý nghĩa. Phải chăng khi đặt những cái tên Sơn Ca, Tiên Nữ, Sinh Tồn... ông cha ta muốn gửi gắm thông điệp về những điều hay, cái đẹp, sự trường tồn-như một phần tất yếu gắn bó với chiều dài lịch sử, chiều sâu văn hóa và dư địa chí bao đời nay của người Việt và đó cũng là khát vọng cao cả của muôn đời con cháu hôm nay và mai sau? Chúng ta trân trọng, tự hào, biết ơn về tầm nhìn xa trông rộng của các bậc tiền nhân trong hành trình khai mở, xác lập, đánh dấu và khẳng định chủ quyền biển, đảo Việt Nam và công lao to lớn của các thế hệ người Việt đã nối tiếp nhau kiên trì, bền bỉ đổ bao mồ hôi, công sức và cả máu xương để làm nên hình hài, tầm vóc núi sông bờ cõi nước Việt ngày nay.

Hơn ai hết, cán bộ, chiến sĩ Trường Sa luôn khắc cốt ghi tâm truyền thống văn hóa quân sự “phụ tử chi binh” của dân tộc Việt Nam. Truyền thống đó đã được nhà thơ Tố Hữu khái quát, khắc họa sinh động qua 4 câu thơ: “Tuốt gươm không chịu sống quỳ/ Tuổi xanh chẳng tiếc, sá chi bạc đầu/ Lớp cha trước, lớp con sau/ Đã thành đồng chí chung câu quân hành”.

Ra thăm Trường Sa không chỉ để cảm nhận biển, đảo Tổ quốc giữa muôn trùng sóng vỗ; để thấy một phần máu thịt của giang sơn gấm vóc Việt hiện hữu nơi Biển Đông hay để thấu hiểu, trân quý những con người đang ngày đêm kiên cường canh giữ Tổ quốc nơi đầu sóng ngọn gió; mà quan trọng hơn là để mỗi người tự soi chiếu, sống và làm việc có trách nhiệm hơn với Tổ quốc, với nhân dân, với sự hy sinh của các thế hệ cha anh.

2. Nhìn từ chiều sâu lịch sử-văn hóa và thực tiễn hôm nay, càng thấy rõ Trường Sa vừa là tiền tiêu bảo vệ Tổ quốc từ hướng biển, vừa là điểm tựa để thực thi chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán; là “cột mốc” khẳng định ý chí độc lập, tự chủ và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam; đồng thời là địa bàn trọng yếu trong Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển của đất nước. Đây cũng là nơi thể hiện tập trung bản lĩnh Việt Nam trong xử lý các vấn đề quốc tế: Kiên định về nguyên tắc, mềm dẻo về sách lược; kiên quyết, kiên trì bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc bằng các biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế; nhất quán với đường lối đối ngoại mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam”-mềm mại, uyển chuyển nhưng kiên cường, vững chắc.

Đoàn công tác kiểm tra báo động phòng không cấp 1 tại Nhà giàn DK1/15. Ảnh: HUYỀN TRANG

Không chỉ là không gian chiến lược, Trường Sa còn là không gian sống thiêng liêng của quân và dân, nơi hội tụ tình cảm, niềm tin và trách nhiệm của cả nước hướng về biển, đảo. Từng mái nhà, lớp học, ngôi chùa, lá cờ Tổ quốc tung bay trước gió, tiếng trẻ thơ, tiếng chuông chùa ngân vang, hòa cùng nhịp sóng biển... chính là biểu tượng sinh động, giàu giá trị văn hóa - chính trị về chủ quyền quốc gia, về sức sống bền bỉ và khát vọng trường tồn của dân tộc Việt Nam.

Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22-10-2018 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII “về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, đề ra mục tiêu “Việt Nam phải trở thành một quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, phát triển bền vững, thịnh vượng, an ninh và an toàn; phát triển bền vững kinh tế biển gắn liền với bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ”.

Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 28-1-2022 của Bộ Chính trị khóa XIII “Về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, trong đó xác định “xây dựng Trường Sa trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển của cả nước, là pháo đài vững chắc bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc”.

Để hiện thực hóa chủ trương của Đảng, cần hoàn thiện quy hoạch tổng thể phát triển Trường Sa đồng bộ, hiện đại, kết hợp chặt chẽ giữa “mạnh về phòng thủ” và “giàu về kinh tế”, bảo đảm sự đồng bộ giữa các lĩnh vực quốc phòng, kinh tế biển, phát triển dân cư, bảo vệ môi trường; tăng cường đầu tư hạ tầng thiết yếu (năng lượng, nước ngọt, y tế, giáo dục, thông tin liên lạc...) phù hợp với điều kiện đặc thù của biển, đảo. Phát triển kinh tế biển theo hướng xanh, bền vững, ưu tiên các phương pháp nuôi trồng hiện đại, nghiên cứu sinh thái biển, dịch vụ biển và mô hình kinh tế tuần hoàn; không đánh đổi môi trường biển, đảo lấy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn.

Gắn với phát triển kinh tế là chăm lo đời sống dân sinh, xây dựng Trường Sa trở thành “điểm tựa bình yên” cho ngư dân vươn khơi, bám biển. Cần phát triển đồng bộ hệ thống âu tàu, dịch vụ hậu cần nghề cá, kho nhiên liệu, cơ sở cung cấp nước ngọt, dịch vụ y tế biển... Đặc biệt, quan tâm xây dựng cộng đồng cư dân ổn định, có sinh kế bền vững, gắn bó lâu dài với biển, đảo. Đẩy mạnh đầu tư các thiết chế văn hóa, giáo dục, truyền thông hiện đại; phát triển các không gian văn hóa, bảo tàng số về biển, đảo; thường xuyên tổ chức các hoạt động hướng về Trường Sa, qua đó làm cho Trường Sa trở thành biểu tượng sinh động trong giáo dục lòng yêu nước, ý thức chủ quyền và trách nhiệm công dân của toàn xã hội.

Cùng với tiến trình xây dựng Quân đội hiện đại, cần tiếp tục quan tâm hiện đại hóa lực lượng bảo vệ biển, đảo; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận chiến tranh nhân dân vững chắc trên biển. Lấy xây dựng “thế trận lòng dân” làm nền tảng; mỗi hộ dân, mỗi con tàu cá là một “cột mốc sống” góp phần khẳng định chủ quyền. Các đơn vị cần đẩy mạnh công tác dân vận, thực hiện hiệu quả Chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển”. Quán triệt, thực hiện tốt chỉ đạo của đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bí thư Quân ủy Trung ương về “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa” và phương châm “5 vững”. Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, xây dựng bản lĩnh, ý chí, quyết tâm cho cán bộ, chiến sĩ; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của cấp ủy, tổ chức đảng; phát huy vai trò tiền phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ trì; mỗi cán bộ phải thực sự là tấm gương tiêu biểu về bản lĩnh, ý chí vượt khó và tinh thần trách nhiệm để bộ đội noi theo.

Những nụ cười trong trẻo, tiếng nói hồn nhiên của các em nhỏ trên đảo; ánh mắt kiên cường, lạc quan của cán bộ, chiến sĩ; sự cần cù, bền bỉ của bà con ngư dân... tất cả đã tạo nên một Trường Sa rất đỗi bình dị mà cũng vô cùng thiêng liêng. Những “mầm xanh” nơi đảo xa không chỉ mang đến hơi ấm của sự sống, mà còn là hình ảnh của tương lai, là biểu tượng của sự tiếp nối các thế hệ trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Hà Nội, tháng 5-2026

Thượng tướng ĐỖ XUÂN TỤNG

Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương,
Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam